5 juni 2019 - Karen Jeneson : Terug naar de thermen.

Het nieuwe verhaal van het Romeinse badhuis in Heerlen.

Het best bewaarde Romeinse gebouw van Nederland staat in Heerlen. Hier zijn de resten van een publiek badhuis al sinds 1977 te bewonderen in het Thermenmuseum. Dit badhuis is volledig gereconstrueerd in Archeon. Na de verschijning van de uitwerking van de opgraving van 1940/41 (Van Giffen, 1948) is lange tijd aangenomen dat het verhaal van het badhuis bekend en compleet was. Maar er bleek nog een heleboel onuitgewerkt materiaal te liggen in het depot van het museum. Zo waren veel vondsten van 1940/41 niet nader bestudeerd. En de omvangrijke ROBopgravingen direct rond het badhuis van de jaren ‘’50 waren nog helemaal niet uitgewerkt. Daarom is in 2016 begonnen met een grootschalig onderzoek naar alle vondsten en sporen van het Thermenterrein. Er zijn bovendien nog een paar proefsleuven in de buitenruimtes van het badhuis gegraven. De resultaten van dit bijzondere onderzoeksproject, dat onderdeel uitmaakte van de restauratie van de thermen, zullen in deze lezing worden gepresenteerd.

Karen Jeneson (1966) heeft Provinciaal-Romeinse archeologie gestudeerd aan de VU Amsterdam. In 2013 is zij gepromoveerd op het Romeinse villalandschap tussen Tongeren en Keulen. Ze is sinds 2010 als conservator aan het Thermenmuseum in Heerlen werkzaam.

Aamelden (gratis)

5 juni 2019, 20.00-22.00
Deur open vanaf 19:30

lezing5juni

21 augustus 2019 - Wilko van Zijverden : Archeon en de prehistorie

Kansen en uitdagingen van de aankomende verhuizing.

Archeon is 25-30 jaar geleden bedacht met de inzichten in de archeologie van 30 jaar geleden, inmiddels is er veel veranderd. In 2019 staan we op de grens van ingrijpende veranderingen omdat het museumpark uitgebreid gaat worden met een Romeins Scheepvaartmuseum, hierbij zullen de locaties van de prehistorie verplaatst gaan worden. Dat biedt natuurlijk grote kansen en uitdagingen, Wilko van Zijverden gaat vandaag in op de mogelijkheden en valkuilen die deze ingrijpende verhuizing en vernieuwing gaat bieden. Het wordt een lezing gecombineerd met parkbezoek, wat hebben we nu en wat komt er waar te staan. Na de pauze volgt een presentatie in het museum over de nieuwe inzichten.

Dr. Wilko van Zijverden begon zijn loopbaan als Archeotolk in Archeon en combineerde dat met opgravingswerk buiten het seizoen. Vanaf 1996 is hij werkzaam als geoarcheoloog in het archeologisch werkveld. Sinds 2006 is Wilko betrokken bij de opleiding Archeologie van Saxion en begeleidt hij studenten die opdrachten uitvoeren voor Archeon.

Aanmelden (gratis)

21 augustus 2019, 20.00-22.00
Deur open vanaf 19:30

lezing21aug

9 oktober 2019 - Orlanda Lie : Vrouwengeneeskunde in de middeleeuwen.

Over het beroemde Liber Trotula uit Salerno.

De schriftelijke traditie van de vrouwengeneeskunst in de Middeleeuwen laat zien dat geleerde Latijnse kennis over het vrouwelijk lichaam en seksualiteit op uiteenlopende manieren en langs verschillende wegen toegankelijk werd gemaakt in de volkstaal. Naast de overwegend theoretische monnikenkennis over vrouwen kende men ook praktijkgerichte handboeken voor de vrouwengeneeskunst. Het standaardwerk voor de praktijkgerichte middeleeuwse vrouwengeneeskunst is het Liber Trotula, de benaming van een driedelig compendium dat toegeschreven is aan een vrouwelijke arts uit Salerno: Trota. In deze lezing staat het Liber Trotula-handschrift in Brugge (Hs. Stadsbibliotheek 593) centraal. Deze Middelnederlandse versie laat zien hoe fysiologische en anatomische kennis gecombineerd wordt met de therapeutische behandeling van vrouwenkwalen.

Dr. Orlanda Lie is emerita hoogleraar Middeleeuwse Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Haar publicaties richten zich vooral op cultuurhisotrische verschijnselen, zoals de overdracht van geleerde (Latijnse) kennis naar een volkstalig lekenpubliek, met speciale aandacht voor de Middelnederlandse vrouwengeneeskunst en het proces van beeldvorming.

Aanmelden (gratis)

9 oktober 2019, 20.00-22.00
Deur open vanaf 19:30

lezingvrouwengeneeskunde

13 november 2019 - Gerard Alders : Vroeg middeleeuwse veenontginning in Noord Holland.

Rond het jaar duizend begon in de Hollands-Utrechtse laagvlakte de ontginning en bewoning van het veengebied. Opvallend is daarbij de inzet van Friese ontginners, zowel op de grens met Noord-Holland als in de omgeving van Vlaardingen. Waarschijnlijk ging het om West-Friezen en andere inwoners van Noord-Holland waar men rond die tijd juist min of meer klaar was met de ontginningen. De stelling dat de veenontginningen in Noord-Holland eeuwen vroeger plaats vonden dan in Zuid-Holland, komt in deze lezing aan de orde. Daarbij worden zowel archeologische als historische, naamkundige en historisch-geografische gegevens gebruikt. 

Gerard Alders was provinciaal archeoloog in Noord-Holland en verricht op dit moment uitwerkingen van nog niet gepubliceerd oud onderzoek. Daarnaast werkt hij aan de afronding van zijn proefschrift over de ‘genealogie’ van het landschap in Kennemerland en het achtergelegen veengebied. Daarbij komen de ontwikkelingen rond verschillende thema’s aan de orde, zoals veenontginningen, domeinhoven, kastelen, buitenplaatsen, windmolens, oevermarkten, stolpboerderijen en droogmakerijen.

Aanmelden (gratis)

13 nov 2019, 20.00-22.00
Deur open vanaf 19:30

lezing13nov